Telefon masz zawsze pod ręką. Budzi Cię rano, towarzyszy w drodze do szkoły, uczelni i pracy, a wieczorem zamyka dzień. Dla wielu młodych osób smartfon przestał być narzędziem, a stał się główną przestrzenią życia. Odwyk od telefonu dla dzieci i młodzieży coraz częściej pojawia się w rozmowach specjalistów, rodziców i samych zainteresowanych. Ten artykuł porządkuje wiedzę, pokazuje fakty i oddaje głos praktykom pracującym z młodymi osobami w wieku 16–26 lat.
Kiedy korzystanie z telefonu przestaje być neutralne?
Nie chodzi o demonizowanie technologii. Problem pojawia się wtedy, gdy telefon zaczyna przejmować kontrolę nad codziennym funkcjonowaniem. Odwyk od telefonu dla dzieci i młodzieży rozważany jest najczęściej wtedy, gdy widoczne stają się konsekwencje psychiczne, społeczne i zdrowotne.
Sygnały ostrzegawcze w codziennym zachowaniu
U młodych osób specjaliści obserwują powtarzające się trudności: problemy ze snem, spadek motywacji do nauki, rozdrażnienie przy ograniczeniu dostępu do telefonu, a także wycofanie z relacji bezpośrednich. Organizacja WHO już w 2019 roku zwracała uwagę na związek nadmiernego korzystania z ekranów z obniżeniem dobrostanu psychicznego młodzieży.
„Często młodzi ludzie trafiają do nas z poczuciem pustki i przeciążenia. Telefon przestaje dawać ulgę, a jednocześnie trudno z niego zrezygnować. To moment, w którym warto zatrzymać się i przyjrzeć mechanizmom uzależnienia” – Agnieszka Puszko, Kierownik Ośrodka Leczenia Uzależnień od Telefonu Revenu.
Czym jest odwyk od telefonu dla dzieci i młodzieży?
Odwyk nie polega na całkowitym zakazie korzystania z technologii. To proces edukacyjny i terapeutyczny, umożliwiający odzyskanie równowagi. Odwyk od telefonu dla dzieci i młodzieży opiera się na pracy nad nawykami, emocjami i relacjami, a nie na samym odstawieniu urządzenia.
Etapy pracy terapeutycznej
Proces rozpoczyna się od diagnozy, obejmującej styl korzystania z telefonu, funkcjonowanie emocjonalne oraz sytuację rodzinną i społeczną. Następnie wprowadzane są stopniowe zmiany, pozwalające młodej osobie doświadczać życia offline w bezpiecznych warunkach.
Spośród etapów pracy terapeutycznej wyróżniamy:
- ograniczanie czasu ekranowego w sposób dostosowany do wieku i możliwości;
- wzmacnianie umiejętności radzenia sobie z napięciem bez telefonu;
- odbudowywanie relacji bezpośrednich z rówieśnikami;
- wprowadzanie stałej struktury dnia, sprzyjającej poczuciu bezpieczeństwa;
- praca nad motywacją i odpowiedzialnością za własne wybory.
„Najważniejsze jest tempo. Zbyt gwałtowne zmiany budzą opór i lęk. Skuteczny odwyk opiera się na relacji i zaufaniu, a nie na kontroli” – Krzysztof Zaniewski, nauczyciel i socjoterapeuta.
Edukacja cyfrowa jako profilaktyka – czy może się sprawdzić?
Profilaktyka zaczyna się znacznie wcześniej niż moment kryzysu. Rozmowy o higienie cyfrowej, świadomym korzystaniu z technologii i odpoczynku od ekranów pomagają zapobiegać problemom. W krajach skandynawskich takie programy edukacyjne funkcjonują już na poziomie szkół podstawowych.
Zapamiętaj!
Młodzi ludzie chcą rozumieć, dlaczego coś jest dla nich ważne. Sama kontrola nie działa. Wiedza i dialog budują odpowiedzialność.
Odwyk od telefonu dla dzieci i młodzieży w wieku 16–26 lat
Grupa wiekowa 16–26 lat znajduje się na styku adolescencji i dorosłości. To czas intensywnych zmian, wyborów i presji społecznej. Odwyk od telefonu dla dzieci i młodzieży w tym wieku wymaga szczególnej uważności i partnerskiego podejścia.
Kompetencje emocjonalne zamiast zakazów
Skuteczna praca terapeutyczna koncentruje się na rozwijaniu umiejętności emocjonalnych, komunikacyjnych i społecznych. Telefon przestaje być jedynym źródłem regulacji napięcia, gdy pojawiają się inne, realne doświadczenia.
Jakie są najważniejsze kompetencje emocjonalne?
- nauka rozpoznawania sygnałów zmęczenia i przeciążenia;
- budowanie poczucia sprawczości i wpływu na własne życie;
- wzmacnianie relacji opartych na obecności i rozmowie;
- rozwijanie zainteresowań poza światem cyfrowym.
Znaczenie granic i konsekwencji
Stawianie granic bywa trudne, zwłaszcza gdy telefon jest narzędziem nauki i pracy. Jasne zasady, ustalane wspólnie, pomagają młodym osobom poczuć odpowiedzialność za własne wybory.
Zapamiętaj!
Konsekwencja dorosłych daje młodym poczucie bezpieczeństwa. Nawet jeśli spotyka się z oporem, w dłuższej perspektywie przynosi ulgę.
Perspektywa długofalowa
Odwyk nie kończy się wraz z opuszczeniem ośrodka czy zakończeniem terapii. To początek nowego sposobu funkcjonowania. Monitorowanie postępów i dalsze wsparcie zwiększają trwałość zmian.
Jednak najważniejsze jest utrzymanie efektów. Bez refleksji i dalszej pracy łatwo wrócić do starych schematów.
Podsumowanie
Odwyk od telefonu dla dzieci i młodzieży to proces oparty na wiedzy, relacji i uważności. Nie polega na walce z technologią, lecz na odzyskiwaniu równowagi i kontaktu ze sobą oraz innymi. Przy odpowiednim wsparciu młode osoby uczą się korzystać z telefonu świadomie, bez rezygnowania z realnego życia.
Chcesz dowiedzieć się więcej?
Jeśli czujesz, że temat dotyczy Ciebie lub kogoś bliskiego, warto porozmawiać ze specjalistami. Skontaktuj się z zespołem Revenu telefonicznie pod numerem +48 884 709 645 lub mailowo: revenu@revenu.pl. Profesjonalna rozmowa bywa pierwszym krokiem do realnej zmiany.
