Podejrzenie, że nastolatek bierze narkotyki, wymaga spokojnej, szybkiej reakcji. Nie czekaj na „pewność” ani kolejne kryzysy. Twoim zadaniem jest ocenić bezpieczeństwo, rozpocząć rozmowę i doprowadzić do konsultacji ze specjalistą uzależnień.
Objawy uzależnienia od narkotyków u młodzieży: co powinno zwrócić uwagę?
Pojedyncza zmiana zachowania nie potwierdza uzależnienia. Niepokój powinien wzrosnąć, jeżeli pojawia się jednocześnie wyraźne pogorszenie funkcjonowania w domu, szkole, relacjach i codziennych obowiązkach.
Zwróć uwagę na:
- nagłe wahania nastroju, drażliwość, senność albo pobudzenie;
- zaniedbywanie nauki, obowiązków, wcześniejszych zainteresowań i relacji;
- znikające pieniądze, niewyjaśnione wydatki, ukrywanie przedmiotów związanych z używaniem substancji;
- powtarzające się używanie narkotyków mimo konfliktów, szkód zdrowotnych lub problemów szkolnych.
Według raportu ESPAD 2024 Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom 17% uczniów w wieku 15–16 lat deklarowało użycie marihuany lub haszyszu przynajmniej raz w życiu, a 8% w ciągu 30 dni przed badaniem.
Co zrobić, jeśli nastolatek bierze narkotyki?
Najpierw sprawdź, czy potrzebna jest pomoc medyczna. Przy utracie przytomności, drgawkach, zaburzeniach oddychania, silnym pobudzeniu lub podejrzeniu zatrucia dzwoń pod 112 i nie zostawiaj młodej osoby samej.
Jeżeli nie ma bezpośredniego zagrożenia życia, porozmawiaj bez krzyku, przesłuchania i gróźb. Powiedz konkretnie, co zauważyłeś, zapytaj o rodzaj substancji, częstotliwość używania oraz ostatnie przyjęcie narkotyku. Nie wdawaj się w spór o winę. Potrzebujesz informacji umożliwiających ocenę ryzyka i wybór dalszej pomocy.
„Rodzic nie musi samodzielnie rozstrzygać, czy młoda osoba jest już uzależniona. Najważniejsze jest szybkie zebranie faktów i skierowanie nastolatka do specjalisty. Spokojna rozmowa zwiększa szansę, że usłyszysz informacje potrzebne do oceny bezpieczeństwa”. – Joanna Szmurło, Dyrektor Ośrodka Revenu.
Jak pomóc nastolatkowi uzależnionemu od narkotyków?
Uzależnienie od narkotyków u nastolatków wymaga profesjonalnej diagnozy. Umów konsultację ze specjalistą psychoterapii uzależnień, a przy objawach psychicznych lub poważnym stanie zdrowia także z lekarzem psychiatrą. Pomoc może obejmować terapię indywidualną, pracę z rodziną, leczenie psychiatryczne oraz okresową opiekę całodobową.
W przypadku utrwalonego używania substancji rozważ leczenie uzależnienia od narkotyków u młodzieży i nastolatków.
Ustal jasne zasady bezpieczeństwa
Po rozmowie ustal zasady dotyczące używania substancji, powrotów do domu, pieniędzy i kontaktu z osobami związanymi z narkotykami. Konsekwencje powinny być przewidywalne, proporcjonalne i związane z bezpieczeństwem, nie z upokorzeniem.
„Sama obietnica zaprzestania używania narkotyków nie zamyka problemu. Potrzebny jest plan obejmujący diagnozę, terapię i zasady obowiązujące w domu. Rodzina również potrzebuje wskazówek, jak reagować konsekwentnie bez nakręcania konfliktu”. – Agnieszka Puszko, Kierownik Ośrodka Revenu.
Nie odkładaj konsultacji
Jeśli nastolatek odmawia rozmowy lub konsultacji, nie rezygnuj z pomocy. Umów spotkanie dla siebie i przedstaw specjaliście zauważone zachowania, częstotliwość używania, możliwe substancje oraz ostatnie sytuacje ryzykowne. Ustal kolejne kroki, granice domowe i sposób reagowania na ponowne użycie. Nie próbuj prowadzić terapii samodzielnie ani wymuszać przyznania się. Opór młodej osoby nie powinien zatrzymywać działań dorosłego odpowiedzialnego za jej bezpieczeństwo oraz szybkie rozpoczęcie konsultacji specjalistycznej.
Jeżeli podczas diagnozy zostanie rozpoznana depresja, leczenie depresji u dzieci i młodzieży powinno zostać skoordynowane z terapią uzależnienia.
Jeżeli zastanawiasz się, jak pomóc nastolatkowi uzależnionemu od narkotyków, zacznij od specjalistycznej oceny. Revenu prowadzi pomoc dla osób w wieku 16–26 lat. Skontaktuj się telefonicznie: +48 884 709 645 lub mailowo: revenu@revenu.pl i umów konsultację.
