Rozmowy o alkoholu i narkotykach w domu rzadko bywają łatwe. Jeszcze trudniejsze staje się wychwycenie momentu, w którym młody człowiek zaczyna po nie sięgać. Jeśli czytasz ten artykuł, prawdopodobnie coś już zwróciło Twoją uwagę. Ten artykuł pomoże Ci uporządkować obserwacje, zrozumieć sygnały ostrzegawcze i spokojnie sprawdzić, czy obawy mają realne podstawy.
Dlaczego młodzi ludzie sięgają po substancje wysokiego ryzyka?
Wiek 16–26 lat to czas intensywnych zmian. Presja rówieśnicza, trudności emocjonalne, brak poczucia bezpieczeństwa lub potrzeba odreagowania bywają silniejsze niż zdrowy rozsądek.
Według danych Krajowego Biura do spraw Przeciwdziałania Narkomanii ponad 30 procent młodych osób w Polsce miało kontakt z alkoholem przed ukończeniem 18. roku życia, a około 15 procent deklaruje epizodyczne sięganie po narkotyki.
„Młodzi ludzie często nie traktują alkoholu i narkotyków jako zagrożenia. W ich odczuciu to sposób na radzenie sobie z napięciem lub dopasowanie się do grupy” – Joanna Szmurło, Dyrektor Ośrodka Revenu.
Jak sprawdzić, czy dziecko bierze narkotyki lub pije alkohol? Zwróć uwagę na zachowania!
Nie każda zmiana nastroju świadczy o problemie, jednak nagromadzenie sygnałów powinno zapalić lampkę ostrzegawczą. Szczególnie istotne stają się nagłe i trudne do wyjaśnienia zmiany w codziennym funkcjonowaniu.
Relacje i emocje
Wycofanie z kontaktów rodzinnych, drażliwość, wybuchy złości lub obojętność często pojawiają się jako pierwsze. Młoda osoba może unikać rozmów, reagować agresją na pytania albo zamykać się w swoim pokoju na długie godziny.
„Z perspektywy wychowawczej widać, że izolacja i gwałtowne wahania nastroju bardzo często towarzyszą pierwszym eksperymentom z substancjami” – Krzysztof Zaniewski, nauczyciel i socjoterapeuta.
Szkoła, praca, obowiązki
Spadek wyników w nauce, częste nieobecności, problemy z koncentracją albo porzucanie wcześniejszych pasji bywają głównym sygnałem ostrzegawczym. Podobnie wygląda to w przypadku młodych dorosłych, którzy zaczynają zaniedbywać pracę lub studia.
Objawy fizyczne i codzienne sygnały
Ciało często reaguje szybciej niż zachowanie. Zmiany wyglądu, snu czy apetytu mogą wiele powiedzieć uważnemu obserwatorowi.
Spośród objawów fizycznych i codziennych sygnałów wyróżniamy:
- przekrwione oczy, rozszerzone lub zwężone źrenice – pojawiające się bez wyraźnej przyczyny;
- nieprzyjemny zapach z ust, ubrań lub w pokoju – utrzymujący się mimo dbałości o higienę;
- nagłe zmiany snu i apetytu – bez związku z trybem dnia;
- częste bóle głowy, brzucha lub mdłości – zgłaszane bez jasnego powodu.
„Objawy fizyczne bywają bagatelizowane, a to one często stanowią pierwszy realny sygnał kontaktu z alkoholem lub narkotykami” – Marian Kociuba, Specjalista Terapii Uzależnień.
Jak sprawdzić, czy dziecko piło alkohol?
Warto zacząć od rozmowy. Spokojnej, rzeczowej, prowadzonej w atmosferze bezpieczeństwa. Zwracaj uwagę na zapach alkoholu, problemy z równowagą, niewyraźną mowę czy luki w pamięci. Pomocne bywa także sprawdzenie, czy w domu nie znikają napoje alkoholowe.
„Rozmowa oparta na ciekawości i trosce daje znacznie więcej niż przesłuchanie. Młodzi ludzie szybko wyczuwają intencje” – Agnieszka Puszko, Kierownik Ośrodka Revenu.
Jak sprawdzić, czy dziecko bierze narkotyki?
W przypadku narkotyków sygnały bywają subtelniejsze. Pojawienie się nieznanych akcesoriów, dziwnych zapachów, zmiany kręgu znajomych lub tajemnicze wydatki mogą budzić niepokój. Testy przesiewowe dostępne w aptekach bywają pomocne, jednak nie zastąpią rozmowy ani konsultacji specjalistycznej.
„Test może potwierdzić podejrzenia, ale nie rozwiąże problemu. Najważniejsze pozostaje zrozumienie przyczyny sięgania po substancje” – Małgorzata Szok, psycholog i terapeuta.
Rola rozmowy i relacji
Bez względu na wiek młodej osoby, relacja z dorosłym oparta na szacunku ma ogromne znaczenie. Unikaj moralizowania, straszenia i porównań. Skup się na faktach, emocjach i realnym wsparciu.
Kiedy szukać pomocy zewnętrznej?
Jeśli sygnały się nasilają, a rozmowy nie przynoszą efektów, konsultacja ze specjalistą staje się rozsądnym krokiem. Wczesna reakcja znacząco zwiększa szanse na zatrzymanie problemu na etapie eksperymentów.
„Im szybciej rodzina zgłosi się po pomoc, tym większa szansa na odbudowanie równowagi bez długotrwałych konsekwencji” – Barbara Żukowska, superwizor i psychoterapeuta.
Jeśli zauważasz niepokojące sygnały i czujesz, że sytuacja Cię przerasta, nie zostawaj z tym sam. W Ośrodku Revenu pracują specjaliści wspierający młode osoby w wieku 16–26 lat oraz ich rodziny.
Skontaktuj się telefonicznie pod numerem +48 884 709 645 lub mailowo: revenu@revenu.pl. Wczesna rozmowa bywa pierwszym krokiem do realnej zmiany.
Narkotyki i alkohol u dzieci – FAQ
Jakie są najczęstsze pytania i odpowiedzi na temat alkoholu i narkotyków u dzieci?
W jakim wieku dzieci najczęściej sięgają po alkohol lub narkotyki?
Pierwszy kontakt z alkoholem w Polsce często pojawia się już między 12. a 14. rokiem życia. W przypadku narkotyków wiek inicjacji bywa nieco późniejszy, najczęściej 15–18 lat. Warto jednak pamiętać, że coraz częściej problem dotyczy także młodych dorosłych do 26. roku życia.
Czy jednorazowe picie alkoholu przez dziecko to już problem?
Jednorazowe zdarzenie nie zawsze świadczy o uzależnieniu, ale nigdy nie powinno być ignorowane. To sygnał, że dziecko testuje granice lub radzi sobie z emocjami w ryzykowny sposób. Brak reakcji dorosłych zwiększa prawdopodobieństwo powtórzeń.
Jak sprawdzić, czy dziecko bierze narkotyki bez naruszania zaufania?
Najlepszym narzędziem pozostaje uważna obserwacja i relacja. Niepokój mogą wzbudzić nagłe zmiany znajomych, tajemnicze wydatki, nowe przedmioty w pokoju, wahania nastroju czy izolowanie się. Testy dostępne w aptekach bywają pomocne, ale nie rozwiązują problemu same w sobie.
Czy zmiany nastroju zawsze świadczą o sięganiu po substancje?
Nie. Okres dorastania naturalnie wiąże się z huśtawką emocji. Niepokój powinno wzbudzić nagromadzenie wielu objawów jednocześnie oraz ich długotrwałość. Pojedynczy sygnał rzadko bywa rozstrzygający.
